AI İlan Metninde Uydurma Bilgiyi Önleyen 7 Kontrol
Serbest not yerine kaynak kartı nasıl hazırlanır?
“Güzel, ferah, merkeze yakın daire” gibi serbest notlar AI’a geniş yorum alanı bırakır. Bunun yerine her bilgiye durum ekleyen yapılandırılmış kart kullanın.
Örnek kaynak kartı:
İşlem: satılık — doğrulandı Mülk türü: daire — doğrulandı Şehir/semt: Girne / Alsancak — doğrulandı Oda: 2+1 — doğrulandı Banyo: 1 — doğrulandı Alan: [alan] m² brüt — net alan bilinmiyor Kat: 2 — doğrulandı Balkon: var — fotoğraf ve formda doğrulandı Otopark: ortak alan — tahsisli olduğu doğrulanmadı Manzara: kısmi deniz görünümü — fotoğrafla sınırlı, kalıcılık iddiası yok Su deposu/hidrofor: bilgi bekleniyor Jeneratör: ortak alanı besliyor — daire hattı doğrulanmadı Teslim/boşluk: bilinmiyor
“Bilinmiyor” alanı boş bırakmaktan daha güvenlidir; modelin eksikliği doldurmaması gerektiğini açık eder.
Doğrulanmış ve yasaklı iddialar nasıl ayrılır?
AI’a yalnız ne yazacağını değil, ne yazmayacağını da söyleyin. Her ofis için temel yasak listesi oluşturulabilir.
Yasak, kelimeye değil doğrulanmamış iddiaya uygulanmalıdır. Gerçekten ölçülmüş bir yürüyüş rotası varsa mesafe kaynak ve koşulla yazılabilir; yoksa AI tahmin etmemelidir.
Doğrulama olmadan kullanılmaması gereken örnekler:
- “Yürüme mesafesinde”
- “Kesintisiz deniz manzarası”
- “Garantili kira getirisi”
- “En iyi yatırım fırsatı”
- “Sorunsuz bina”
- “Depreme dayanıklı”
- “Masrafsız”
- “Hemen taşınmaya hazır”
- “Net 100 m²” — kaynak yalnız brüt diyorsa
- Belirli marka ve malzeme adı
İlk taslak neden kısa ve kanıtlanabilir olmalı?
Her paragrafın kaynak kartındaki en az bir alana dayanması gerekir. Dayanağı olmayan cümle silinmelidir.
İlan metni, eksik bilgiyi süslü sıfatlarla kapatmamalıdır. İlk taslak beş bölümden oluşabilir:
- Konum ve işlem türü
- Plan, oda ve alan
- Daire içi doğrulanmış özellikler
- Bina ve ortak alanlar
- Görüşme öncesi doğrulanacak bilgiler
Kanıt matrisi ne işe yarar?
Taslak oluştuktan sonra aynı modelden her cümlenin hangi kaynak alanına dayandığını tabloyla göstermesini isteyin. Model kendi yazdığı cümleyi yanlış gerekçelendirebilir; bu nedenle tablo otomatik onay değil, insanın hızla kontrol edeceği ara yüzdür.
Kaynak alanı yoksa cümle yayımlanmamalıdır.
| Taslak iddiası | Kaynak alanı | Durum |
|---|---|---|
| 2+1 plan | room_config | Doğrulandı |
| [alan] m² brüt | area_sqm + area_type | Doğrulandı |
| Tahsisli otopark | Kaynak yok | Sil |
| Kesintisiz manzara | Kaynak yok | Sil |
Sayısal bilgiler nasıl ayrı kontrol edilir?
AI metin içinde brüt m²’yi değiştirebilir, £ işaretini başka para birimine çevirebilir veya 2+1’i “iki geniş yatak odası” diye yorumlayabilir. Yayın öncesinde sayılar metinden otomatik veya manuel olarak çıkarılıp form alanlarıyla karşılaştırılmalıdır.
Bir sayının yanında kaynağı yoksa ya silinmeli ya da doğrulanmalıdır.
Kontrol sırası:
- Fiyat ve para birimi
- Oda ve banyo
- Brüt/net alan etiketi
- Kat ve bina katı
- Aidat veya ödeme koşulu
- Teslim tarihi
- Mesafe ve süre
Fotoğrafla metin çelişkisi nasıl bulunur?
Form doğru olsa bile güncel olmayan fotoğraf veya yanlış eşleşme bulunabilir. “Mobilyalı” yazıp boş oda göstermek, balkon yazıp hiçbir karede balkon sunmamak veya ortak havuzu özel havuz gibi anlatmak kullanıcı güvenini düşürür.
AI görsel analizi ön eleme yapabilir; son karar insan kontrolünde kalmalıdır.
Fotoğraf incelemesi şu sorularla yapılabilir:
- Metindeki her önemli özellik en az bir görselde destekleniyor mu?
- Görselde bulunan ama metinde eksik kalan önemli sınırlama var mı?
- Sanal olarak düzenlenmiş fotoğraf etiketli mi?
- Fotoğraflar aynı plan ve doğramaları gösteriyor mu?
Yayın öncesi insan onayı neden kaydedilmeli?
NIST, üretken AI sistemlerinin yanlış bilgiyi güvenli bir dille sunabildiği “confabulation” riskini açıkça tanımlar. Bu nedenle “model güzel yazdı” kalite kontrolü değildir.
Son onay veren kişi, hangi veri sürümünü kontrol ettiğini ve hangi düzeltmeleri yaptığını kaydetmelidir.
Bu kayıt hata olduğunda kimin suçlu olduğunu bulmak için değil, hangi bilginin nereden geldiğini hızlıca düzeltmek için tutulur.
Minimum kayıt:
- Taslak tarihi
- Kaynak kartı sürümü
- Kontrol eden kişi
- Düzeltilen kritik alanlar
- Yayın tarihi
Güvenli taslak komutu nasıl yazılır?
Bu komut hatayı tamamen ortadan kaldırmaz; modeli daha denetlenebilir hâle getirir.
Aşağıdaki kaynak kartından Türkçe emlak ilanı taslağı üret. Yalnız kartta açıkça verilen bilgileri kullan. “Bilinmiyor” alanlarını tahmin etme ve olumlu sıfatla kapatma. Net alan verilmediyse brüt alanı net gibi yazma. Mesafe, süre, getiri, güvenlik, yapı dayanımı, manzaranın kalıcılığı, malzeme markası veya hukuki durum hakkında yeni iddia üretme. Önce 5 paragraflık taslağı, ardından her cümlenin dayandığı alanı gösteren kanıt matrisini ver. Kaynaksız cümle varsa TASLAKTA KULLANMA.
KKTC emlak ofisi bu akışı nasıl uygular?
AI açıklaması serbest nottan değil, ilandaki doğrulanmış alanlardan üretilmelidir. KKTC formunda şehir ve semt ayrı; £ fiyatı ile ödeme koşulu ayrı; m² değeri ile brüt/net etiketi ayrı tutulmalıdır.
Su deposu, hidrofor, jeneratör, klima ve aidat alanı boşsa metin bunları olumlu varsayımla tamamlamamalıdır.
Ofis, yayımladığı metinde hangi cümlenin hangi alana dayandığını sonradan gösterebilmelidir. Bu bir yazılım vaadi değil, uygulanabilir editoryal kontroldür.